أبي جعفر عليه السلام ، في الرّجل يقذف القوم جميعاً بكلمة واحدة ، قال له : إذا لم يسمّهم فإنّما عليه حدّ واحد وإن سمّى فعليه لكلّ رجل حدّ . « 1 » فقه الحديث : اين روايت در كتاب وسائل الشيعه به نام « ابوالحسن الشامى » ، ولى در كتاب تهذيب « ابوالحسن السائى » « 2 » مىباشد ؛ به هر تقدير ، اين فرد توثيق ندارد ؛ بلكه مدحى نيز درباره‌اش نرسيده است . لذا ، سند روايت ضعيف ، و از نظر ما مردود است . از امام عليه السلام سؤال مىكند : مردى قومى را به كلمه‌ى واحد قذف مىكند ، حكمش چيست ؟ امام عليه السلام فرمود : اگر نام آنان را نبرد ، يك حدّ به او مىزنند ؛ و اگر نامشان را ذكر كند ، به نفع هر مردى حدّى زده مىشود . صاحب جواهر رحمه الله اين روايت را دليل بر كلام مرحوم اسكافى رحمه الله گرفته ، « 3 » در حالى كه اگر سندش هم تمام بود ، بر فتواى اسكافى رحمه الله دلالتى نداشت ؛ زيرا ، اسكافى رحمه الله مسأله تسميه و عدم آن را ذكر نكرده است ؛ بلكه مىگويد : قذف واحد ، حدّ واحد دارد ؛ و در قذف متعدّد بين مطالبه‌ى گروهى و فردى تفصيل مىدهد . از طرف ديگر ، با اين روايت ، بطلان كلام مرحوم كاشف اللثام « 4 » نيز روشن مىشود ؛ زيرا ، ايشان صورتى را كه اسم مىبرد ، مصداق كلمه‌ى واحد نگرفته ؛ در حالى كه روايت آن را از مصاديقش شمرده است . زيرا ، سؤال مىكند از مردى كه قومى را به « كلمه‌ى واحده » قذف مىكند ؛ امّا در كلمه‌ى واحد بين جايى كه نام يكى يكى را بُرده و موردى كه نامى نبرده باشد ، تفصيل مىدهد . و صاحب كشف اللثام رحمه الله مىگويد : اگر نام آن‌ها را برده است ، مصداق كلمه‌ى واحد نيست . نتيجه‌ى بحث : اين روايت در « كلمه‌ى واحده » تفصيلى داده كه هيچ كس از مشهور و اسكافى رحمه الله به آن ملتزم نشده‌اند ؛ سندش نيز تمام نيست . بنابراين ، با توجّه به سه روايت

--> ( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 444 ، باب 11 از ابواب حدّ قذف ، ح 5 . ( 2 ) . تهذيب الأخبار ، ج 10 ، ص 69 ، ح 258 . ( 3 ) . جواهر الكلام ، ج 41 ، ص 420 . ( 4 ) . كشف اللثام ، ج 2 ، ص 413 و 414 .